Beschaving en de vrijheid van meningsuiting

Het Westen loopt dezer dagen te hoop voor behoud van de vrijheid van meningsuiting. Maar slaan we daarin niet te ver door?

Beschaving gaat over balans tussen vrijheid en veiligheid in een samenleving. Mensen kruipen bij elkaar omwille van veiligheid. Maar ze willen daarbij hun persoonlijke vrijheid niet volledig opgeven. Veiligheid is een situatie – ‘de bootvluchtelingen zijn in veiligheid’ – maar het is ook een emotie: ‘je voelt je veilig met je telefoon op zak’.
Vrijheid komt in veel smaken en we willen ze allemaal: vrijheid van handelen, vrijheid van onderwijs, van geloof, persvrijheid, vrijheid van vergadering en van meningsuiting. Die laatste vrijheid lijkt momenteel in het geding. Daarbij valt op dat we vrijheid beschouwen als iets absoluuts: er is volledige vrijheid van meningsuiting of er is geen vrijheid. En daarom moet je dus alles mogen zeggen, beweren, tonen, roepen.

Terug naar veiligheid. Als ik mijn buurman dreig te vermoorden omdat zijn schutting in mijn tuin staat, dan tast ik zijn veiligheid aan. Hij voelt zich niet veilig en als ik meen wat ik zeg is zijn feitelijke situatie ook geen veilige. Mijn vrijheid van handelen wordt gelukkig voor mijn buurman ingeperkt door de wet – ik mag mijn buurman niet vermoorden – en door het fatsoen, de maatschappelijke moraal – ik mag hem vanwege een verkeerde erfafscheiding niet bedreigen. Tot zover geen probleem, hierover is iedereen het eens: de vrijheid van handelen van de leden van een samenleving is niet absoluut en wordt ingeperkt door wet en moraal.

Dat niet-absolute geldt voor alle vormen van vrijheid BEHALVE de vrijheid van meningsuiting. Waarom? Waarom heb ik het recht om angst en haat te zaaien, om een ander zo te krenken dat hij in woedende frustratie MIJN veiligheid in gevaar brengt? Waarom helpt de wet ons niet en blijft de rechtspraak blind stellen dat de vrijheid van meningsuiting een groot goed is, met hand en tand moet worden verdedigd en elke uiting geoorloofd is? Waarom leggen we deze dagen zo verdomd weinig wellevendheid, respect en fatsoen aan de dag als het gaat om de religie van de ander? Waarom spreken we de buren van het Westen niet aan op hun visie op beschaving maar beledigen we ze liever? De oplossing is toch altijd – soms helaas pas na miljoenen slachtoffers – gekomen uit de dialoog en nooit uit het conflict. Laten we hier beginnen, met respect en fatsoen naar elkaar. Laat dat begin de zelfopgelegde beperking van de zo gekoesterde vrijheid van meningsuiting zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *